11 temmuz 1995 günü Srebrenitsa’ya giren Sırp güçleri II. Dünya Savaşı’ndan sonra en büyük etnik kıyıma imza attı.

1993′te BM ‘güvenli bölgesi’ ilan edilen ve BM’nin koruması altında bulunan Srebrenitsa, Bosna-Hersek savaşından kaçan birçok müslüman Bosnalının akınına uÄŸradı.

Daha sonra Bosnalı müslümanları silahsızlandıran Hollandalı askerlerin yönetiminde ve korumasında olan
Srebrenitsa’da temmuz 1995′te yaÅŸları 14 ile 75 arasında deÄŸiÅŸen 8 bini aÅŸkın müslüman

Bosnalı erkek ve çocuk katledildi. Bölgede konuşlanmış BM barış güçleri ise katliamı önleyemedi.

Uluslararası adalete ifade veren katliamdan kurtulan kiÅŸiler, Srebrenitsa’da BM’nin Hollandalı askerlerinin kent çıkışındaki üssünün çevresinde, ormanlarda ve çevre yollarda Sırp güçlerinin BoÅŸnakları katlettiÄŸini anlattı.

Katliamdan, çoÄŸunluÄŸu kadın ve çocuklardan oluÅŸan yaklaşık 15 bin kiÅŸi kurtulmayı baÅŸardı. Katliamdan saÄŸ çıkanların büyük bölümü BoÅŸnak Hırvat Federasyonu’nda mülteci olarak yaşıyor.

Ölü sayısı tam olarak bilinmiyor

Srebrenitsa’da 10 yıl önce bugün iÅŸlenen katliamda öldürülen BoÅŸnakların kesin sayısı bilinmiyor.

BM’nin eski Yugoslavya SavaÅŸ Suçları Mahkemesi savcısı, 7 ile 8 bin kiÅŸinin öldürüldüğünü belirtirken, Bosna Sırplarının hükümetinin hazırladığı bir raporda ölü sayısı 7 bin 779, BoÅŸnak hükümetinin raporunda ise 8 bin 374′den fazla olarak gösteriliyor.

10 yıl içinde Srebrenitsa ve çevresinde bulunan toplu mezarlarda binlerce kiÅŸinin cesedi çıkarıldı. Bosna Hersek’in tamamında ise 300′den fazla toplu mezarda 16 bin 500 kiÅŸinin cesedi çıkarıldı.

Şimdiye kadar 2 bin 70 kurbanın kesin kimlik tespiti yapıldı. 7 binden fazla ceset torbasında ise parçalanmış ceset parçaları kesin kimlik tespiti için bekletiliyor.

Cesetler toplu mezarlara atılırken buldozerler tarafından parçalandığı için kimlik tespiti çok zor. Ayrıca Sırplar katliamı gizlemek için bazı cesetleri ilk gömüldükleri toplu mezarlardan çıkarıp, başka yerlere tekrar gömmüşler.

Şimdiye kadar 19 kişi tutuklandı

Bosnalı Sırpların lideri Radovan Karadziç

BM’nin eski Yugoslavya SavaÅŸ Suçları Mahkemesi’nde açılan davada ÅŸimdiye kadar katliamla ilgili olarak 19 kiÅŸi suçlandı. Bunlardan altısı hakkında mahkumiyet kararı verildi.

10′u ise hala yargılanıyor veya yargılanmayı bekliyor. Mahkemede mahkum olan en üst düzey Sırp yetkili, Sırp ordu komutanlarından Radislav Krstic.

Krstic 2004′de, ’soykırıma yardım etmek ve soykırıma katılmak’ suçlarından 35 yıl hapse mahkum oldu. Soykırımla suçlanan, savaÅŸ sırasında Bosnalı Sırpların lideri Radovan Karadziç ve Genelkurmay BaÅŸkanı Ratko Mladiç dahil üç kiÅŸi hala aranıyor.

Kurtulanlar hala adalet bekliyor

Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç

Bosna-Hersek’te iç savaÅŸ sırasında BirleÅŸmiÅŸ Milletler’in ‘güvenli bölge’ ilan ettiÄŸi Srebrenitsa’da 10 yıl önce katledilen 8 bin kiÅŸi anılırken, katliamdan kurtulanlar hala adalet bekliyor.

Srebreniça katliamından kurtulan BoÅŸnaklar hala, BM SavaÅŸ Suçları Mahkemesi tarafından Srebreniça katliamı ve 43 ay süren Saraybosna’nın kuÅŸatmasındaki savaÅŸ suçlarından haklarında dava açılan Karadziç ve Mladiç’in tutuklanmasını bekliyor.

Katliamdan kıl payı kurtulan Mevludin Oriç, ”hala nasıl oluyor da onları yakalayamıyorlar. 10 yıl uzun bir süre” diye tepki gösterdi.

Katliam günü olay yerinde Mladiç’i bizzat gördüğünü belirten Oriç, acılarının devam ettiÄŸini söyledi ve ”eÄŸer bir gün Lahey’de yargılanırsa Mladiç’ten toplu mezarların nerede olduÄŸunu söylemesini istiyorum. Çünkü babam hala kayıp” dedi.

Srebrenitsa katliamının ve Bosna’daki diÄŸer savaÅŸ suçlarının sorumlusu Sırpların eski siyasi lideri Radovan Karadziç ve Genelkurmay BaÅŸkanı Ratko Mladiç ise hala özgür.

Srebrenitsa’da neler oldu?

Üzerinden 10 yıl geçen Srebrenitsa katliamına kadar olaylar şöyle gelişti:

Nisan 1992:
Bosna-Hersek’te savaÅŸ baÅŸladı. Sırp ordusu doÄŸuya doÄŸru hızla ilerledi ve nüfusun yüzde 75′ini Müslümanların oluÅŸturduÄŸu 36 bin nüfuslu Srebrenitsa’yı ele geçirdi. Birkaç ay sonra BoÅŸnaklar kasabayı geri aldı.

Ocak-Mart 1993:
Sırplar Boşnakların elindeki bölgelere karşı saldırıya geçti. Srebrenitsa ve Zepa, Sırpların elindeki bölgenin oldukça içlerinde, düşman birlikler tarafından kuşatılmış bölgeler haline geldi.

Çevre bölgelerden kaçan BoÅŸnakların göçü sonucu Srebrenitsa’nın nüfusu 60 bine çıktı. Su, gıda ve tıbbi malzeme kıtlığı baÅŸladı.

Nisan 1993:
BirleÅŸmiÅŸ Milletler, Srebrenitsa, Zepa ve Gorazde’yi, diÄŸer üç bölge ile birlikte BM koruması altındaki ‘güvenli bölge’ ilan etti.

BM Barış Gücü, bu bölgelere asker sevk etti ve Sırp saldırıları durdu. Ancak Srebrenitsa etrafındaki Sırp kuşatması devam etti ve sonraki iki yıl içinde çok az sayıda insani yardım konvoyunun kasabaya girmesine izin verildi.

Mart 1995:
Karaciç, Srebrenitsa ve Zepa’nın tamamen dış dünyadan koparılmasını emretti ve yardım konvoylarının bu kasabalara ulaÅŸması engellendi.

9 temmuz 1995:
Karaciç, Srebrenitsa’nın alınması emrini verdi. Sırplar kasabayı ele geçirmek için ‘Krivaya 95 Operasyonu’nu baÅŸlattı.

Srebrenitsa’yı kuÅŸatan Sırplar, BM Barış Gücü’ndeki Hollanda askerlerinin gözetleme mevzilerine saldırdı ve 30 kadar Hollanda askerini rehin aldı.

10 temmuz 1995:
Sırp ordusu Srebrenitsa’ya top ateÅŸine baÅŸladı. Hollanda güçleri Sırplara, sabaha kadar geri çekilmezlerle NATO’nun hava saldırısı düzenleyeceÄŸi tehdidinde bulundu.

11 temmuz 1995:
NATO savaş uçakları Srebrenitsa etrafındaki Sırp tanklarını bombaladı.

Sırp ordusu kasabaya bombardımana yeniden baÅŸlayacağı ve rehin Hollanda askerlerini öldüreceÄŸi tehdidinde bulundu. Aynı günün akÅŸamı Sırp Genelkurmay BaÅŸkanı Ratko Mladiç Srebrenitsa’ya girdi.

11-18 temmuz 1995:
Aynı akÅŸam 15 bin kadar BoÅŸnak askeri ve sivil, daÄŸları aÅŸarak Srebrenitsa’yı terk etti.

Birçok Boşnak bu sırada topçu ateşi ve keskin nişancı ateşiyle öldürüldü. Sırp askerleri yakalayabildiklerini de öldürdü.

Srebrenitsa içindeki Sırp askerleri ise kadın ve çocukları ayırarak, otobüsler ve kamyonlarla Boşnakların elindeki bölgelere gönderdi.

16 yaş ile 70 yaş arasındaki yaklaşık 8 bin Boşnak erkek, depolara, okullara ve ambarlara dolduruldu ve kurşuna dizilerek toplu mezarlara gömüldü.

11 temmuz 1995 günü Srebrenitsa’ya giren Sırp güçleri II. Dünya Savaşı’ndan sonra en büyük etnik kıyıma imza attı.

1993′te BM ‘güvenli bölgesi’ ilan edilen ve BM’nin koruması altında bulunan Srebrenitsa, Bosna-Hersek savaşından kaçan birçok müslüman Bosnalının akınına uÄŸradı.

Daha sonra Bosnalı müslümanları silahsızlandıran Hollandalı askerlerin yönetiminde ve korumasında olan Srebrenitsa’da temmuz 1995′te yaÅŸları 14 ile 75 arasında deÄŸiÅŸen 8 bini aÅŸkın müslüman Bosnalı erkek ve çocuk katledildi. Bölgede konuÅŸlanmış BM barış güçleri ise katliamı önleyemedi.

Kaynak:

http://www.cnnturk.com/ozel_dosyalar/haber_detay.asp?pid=1067&haberid=110226